دکتر مهدی بصیرت ( اقتصاددان و عضوهیات علمی دانشگاه ) – یک تصمیم غیر اقتصادی، مبهم، غیر اثر گذار برمتغیرهای اقتصادی و مشکل زا به شرح ذیل می باشد: ۱- یکی از تصمیمات نامناسبی که دولت میتوانست در این مقطع حساس اقتصاد ایران بگیرد همین تصمیم حذف چهار صفر از پول ملی است! اکنون که […]
دکتر مهدی بصیرت ( اقتصاددان و عضوهیات علمی دانشگاه ) – یک تصمیم غیر اقتصادی، مبهم، غیر اثر گذار برمتغیرهای اقتصادی و مشکل زا به شرح ذیل می باشد:
۱- یکی از تصمیمات نامناسبی که دولت میتوانست در این مقطع حساس اقتصاد ایران بگیرد همین تصمیم حذف چهار صفر از پول ملی است! اکنون که کشور در تحریم است و تورم رکورد ۳۰ سال گذشته را شکسته و به بالاترین سطح خود رسیده است، سطح عمومی قیمتها بالا رفته است، دولت به جای آنکه به آحاد مشکلات جامعه رسیدگی کند و راهکارهای لازم را برای برونرفت از وضعیت کنونی پیشبینی کند، راهکارهایی را به مرحله اجرا میگذارد که میتواند ایجاد سرگرمی برای مردم و بازی کردن با اعداد تلقی شود
۲- اضافه یا کم کردن صفر در شرایط امروز هیچ فایدهای ندارد، هدف از حذف صفر چیست؟ آیا با این کار به فکر آرامش مردم هستید؟ مردم زمانی آرامش پیدا میکنند که قیمتها متناسب با درآمدشان تغییر کند نه مثل امروز که ۷۰ درصد قدرت خریدشان کم شده است! با حذف چند صفر از پول ملی، مردم اعتمادشان افزایش نمییابد
۳- با حذف چهار صفر از پول ملی به تدریج باید ۲۰ میلیارد قطعه اسکناس به دلیل حذف چهار صفر از پول ملی از گردش نقدینگی خارج نمود که هزینه زیادی ایجاد میکند.
۴- این طرح هیچ تاثیری روی ساختار اقتصادی و مشکلات آن ندارد. این طرح فقط میتواند در سیستم دفترنویسی و اسناد حسابداری تأثیر مثبتی داشته باشد. همچنین تقویت ارزش پول چون فقط به شکل ظاهری است و جنبه روانی دارد، اثری هم بر قدرت خرید نخواهد گذاشت حذف صفر از پول ملی کشورها دو دلیل اصلی دارد؛ نخست آنکه کشورهایی که با ابرتورمهای بسیار بالا مانند هزار یا دو هزار درصد درگیر بودند اقدام به حذف صفر از پول ملی میکنند؛ ثانیاً کشورهایی که دارای شرایط باثبات اقتصادی هستند. ایران در حال حاضر نه با تورمهای بسیار بالا دست و پنجه نرم میکند (منظور تورم هزار درصدی)و نه اقتصاد باثباتی دارد. طرح این موضوع در حال حاضر اشتباه است به دلیل اینکه تصویب و اجرای آن به طور کامل مضر است و فایدهای برای اقتصاد کشور ندارد.
۵- اگر بانک مرکزی به بهانه افزایش قدرت خرید و افزایش ارزش پول ملی چهار صفر را از پول ملی حذف کند، یک اقدام اسمی و ظاهری انجام داده است که با مؤلفههای اقتصاد واقعی منافات دارد
۶- حذف صفر از پول ملی فقط بازی با کلمات و بخش غیرواقعی اقتصاد است. در شرایط کنونی هر اقدامی و هرگونه دستکاری قوانین و سیاستگذاریهای هیجانی تنها بهانهای برای سرگرم کردن مردم و رسانههاست.
۷- یکی از زیرساختهای مورد نیاز برای حذف صفر از پول ملی، نبود تحریم و جنگ اقتصادی و جنگ نظامی در کشور است. نکته قابلتوجه اینکه حتی در شرایط غیرتحریمی نیز اتخاذ چنین تصمیمی باید با در نظر گرفتن تبعات آن و مصلحتاندیشی اقتصادی انجام شود.
۸- برای حذف صفر از پول ملی باید پول با فرمت جدید چاپ شود، نرمافزارهای بانکی و حسابداری اصلاح شده و تمام سیستم اقتصادی کشور با شرایط جدید همسانسازی شود. همه این موارد هزینههایی را بر کشور تحمیل میکند که در شرایط کنونی اقتصاد ایران، هیچ توجیه منطقی ندارد.
۹- اگر مسئولان بانک مرکزی با استفاده از تجربه کشورهای دیگری که اقدام به حذف صفر از پول ملی خود کردهاند، چنین تصمیمی گرفتهاند، باید بدانند کشورهای مورد نظر، این اقدام را در کنار سیاستهای ساختاری دیگری که زمینه حذف صفر از پول ملی را فراهم میکند انجام دادهاند، نه اینکه بدون حل مشکلاتی مانند تورم، نقدینگی، بیکاری و… صفرهای پول ملی را حذف کنند.
۱۰- از دولتمردان باید پرسید آیا در این شرایط، اقتصاد کشور به ثبات رسیده است که اقدام به چنین کاری کرده است؟ یا خیر؟ چراکه هر تصمیم اقتصادی دارای تبعاتی است که نتیجه آن را باید از قبل پیشبینی کرد. این روزها مطالبه مردم از دولت ساماندهی وضعیت اقتصاد کشور و ایجاد رفاه عمومی است، زیرا سیاستهای اقتصادی دولت تاکنون به بهبود معیشت مردم و اقتصاد کشور منجر نشده است.
۱۱- در اقتصاد ایران هنوز زیرساختها برای حذف صفر از پول ملی فراهم نیست و ساختار تولید و نظام بانکی همچنان در شرایط نابسامانی به سر میبرند؛ بنابراین اگر در این زمینه بدون برنامه عمل کنیم، به جای اینکه تجربه ترکیه را به دست آوریم تجربه زیمباوه عایدمان خواهد شد.
۱۲- در کشورهای دیگر وقتی تورم کم میشود یا دورههای تورمی به پایان میرسد حذف صفر از پول ملی انجام میشود، اما در کشور ما که تورم هنوز وجود دارد نمیتوان با یک عامل روانی تورم را از بین برد. این کار گشایشی در اقتصاد کشور ایجاد نخواهد کرد و سیاست اقتصادی هم نیست در حقیقت این کار در حد و اندازه لایحه و اهمیت هم نیست. طراحان این امر نیز میدانند این مساله از جمله مسائل کلیدی کشور نیست و در شرایط تورم فعلی کشور باید فشاری که به اقشار ضعیف جامعه وارد میشود را در نظر بگیریم.
۱۳- اگر بر مبنای دلار ۹۰ هزار تومانی بخواهیم اجرایی شدن این طرح را محاسبه کنیم چیزی در حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان منبع مالی نیاز دارد در حالی که این طرح در مقطع کنونی تأثیر چندانی بر شرایط اقتصادی کشور نخواهد داشت . بر مبنای توضیحاتی که در حال حاضر از اجرای این طرح داده شده است و با توجه به عدم ثبات در اقتصاد کشور، اجرای این طرح بر توان خرید مردم بسیار تاثیرگذار خواهد بود و تبعات بسیاری به همراه دارد. علاوه بر این، اجرای این طرح، اول از همه در گروی آمادهسازی زیرساختهاست؛ بر همین اساس باید قیمت ارز واقعی شود.
۱۴- اول باید سرچشمه بیارزش شدن پول ملی خشک شود، بعد نسبت به حذف صفر از پول ملی اقدام کنیم؛ چراکه اکنون روشن است که پول ما بیارزش شده و حداقل باید برای تسهیل حساب و کتابها این کار را انجام دهیم. موضوعی که وجود دارد این است که به نظر من این کار باید در شرایط ثبات اقتصادی بهتری انجام شود که اکنون این شرایط مهیا نیست. در حال حاضر با مسأله تحریمها و کاهش ارزش پول ملی مواجهیم و ممکن است این اقدام هزینهای به اقتصاد کشور وارد کند و باعث سرخوردگی شود. اغلب کارشناسان در شرایط فعلی اصلاً موافق چنین تصمیمی نیستم و به نظرمی رسد اصلاً به نفع اقتصاد ایران نخواهد بود؛ زیرا این کار باعث به وجود آمدن یک توهم تورمی میشود. به عنوان مثال، فرض کنید کرایه تاکسی ۵۰ هزار ریال است و وقتی ما چهار صفر را حذف میکنیم، کرایه تاکسی به ۵ تومان میرسد و احتمالاً مجبور میشوند که حدود ۵۰ درصد این نرخ را افزایش دهند و این خودش یک تورم جدید ایجاد میکند؛ بنابراین با توجه به اینکه ما در شرایط فعلی نیازمند یک ثبات اقتصادی هستیم، میتوانیم از راهکارهای دیگری برای افزایش ارزش ریال و کاهش نقدینگی استفاده کنیم که بارها درباره آنها صحبت شده است. باید در نظر داشت که زمانه تغییر کرده است و این قبیل راهکارها به اقتضای شرایط و در دورههای مشخص انجام میشد و الآن دیگر تاریخ انقضای آن گذشته است؛ یعنی شک نکنید که اگر الآن آلمان یا ترکیه دچار همان وضعیت شوند، اقدام به حذف صفرها نمیکنند.
- نویسنده : یحیی نیسی
